Strategia leczenia ran zakażonych została opracowana przez grupę ekspertów Europekiego Towarzystwa Leczenia Ran. W ramach tej strategii wprowadzono model TIMEktóry koncentrował się na zasadach właściwego opracowania i miecowego leczenia ran przewlekłych. W 2019 roku rozszerzono ten model o dwa dodatkowe elementytworząc strategię TIMERSskładającą się z sześciu głównych aspektów. Strategia ta stanowi szeroką podstawę dla efektywnego leczenia ran trudno gojących się i obejmuje nie tylko usprawnienie procesu gojeniaale również wskazuje momentkiedy konieczne jest zastosowanie zaawansowanych terapii wspomagających.

Najważnieze elementy strategii TIMERS

1. T (Tissue Debridement) – opracowanie tkanek

Proces ten obejmuje usunięcie martwych lub uszkodzonych tkanekktóre mogą stanowić źródło zakażenia i utrudniać regenerację.

2. I (Infection and Inflammation Control) – kontrola infekcji i stanu zapalnego

Kontrola zakażenia jest niezbędna dla prawidłowego gojenia się ranszczególnie w przypadku ran przewlekłychgdzie często występują biofilmy drobnoustrojowe. Badania mikrobiologiczne rany są konieczneaby ocenić poziom zakażenia i etap interakcji między drobnoustrojami a gospodarzem.

3. M (Moisture Balance) – utrzymanie odpowiedniego poziomu wilgoci

Odpowiednia wilgotność rany wspiera proces gojeniazapewniając lepsze warunki do migracji komórek naprawczych i zapobiegając nadmiernemu wysychaniu tkanki.

4. E (EdgesEpithelialization Stimulation) – opracowanie brzegów rany i stymulacja naskórkowania

Brzegi rany są istotnym obszarem procesu gojeniaa ich właściwe opracowanie i stymulacja naskórkowania mogą przyspieszyć zamykanie się rany.

5. R (Regeneration) – wspomaganie regeneracji tkanek

Jeśli w ciągu czterech tygodni rana nie zmnieza się o 50% początkowego rozmiaru pomimo stosowania pełnego protokołu TIMEnależy rozważyć zaawansowane techniki wspomagające regenerację. Przykłady to stosowanie żeli z tlenkiem azotuterapii ozonowejproduktów zawierających czynniki wzrostuczy specjalnych przeszczepów skórnych.

6. S (Social- and Patient-related Factors) – czynniki społeczne i indywidualne pacjenta

Włączenie aspektów socjalnych i związanych z pacjentem ma znaczenie dla dostosowania terapii do indywidualnych potrzeb i zwiększenia skuteczności leczenia.

Zaawansowane techniki leczenia wspomagające proces regeneracji

Jeśli rana przewlekła nie zmnieza się o co najmniej 50% w ciągu czterech tygodnistrategia TIMERS sugeruje wdrożenie zaawansowanych techniktakich jak:

• stosowanie żeli z tlenkiem azotu (NO)które pełnią funkcję donorów NO bezpośrednio w łożysku rany;
• aplikacja czynników wzrostu (ang. growth factorsGFs) wspomagających proliferację komórkową;
• zastosowanie przeszczepów autologicznychkseno- i sztucznych przeszczepów skóry oraz tkanekktóre wypełniają martwe przestrzenie w łożysku rany;
• produkty tkankowe z kosmówki lub owodniktóre stymulują wzrost komórek śródbłonka i mezenchymalnych komórek macierzystych.

Kontrola biofilmu i antybiotykoterapia

W przypadku ran przewlekłych szczególne znaczenie ma walka z biofilmem bakteryjnymktóry utrudnia gojenie się rany poprzez ochronę drobnoustrojów przed odpowiedzią immunologiczną organizmu i działaniem antybiotyków. Biofilm charakteryzuje się wysoką odpornością na leki przeciwdrobnoustrojowedlatego miecowe stosowanie antybiotyków jest uznawane za nieskuteczne. W sytuacji pojawienia się niepokojących objawów infekcji skutecznieze mogą być środki przeciwdrobnoustrojowe działające miecowoktóre łatwiej penetrują biofilm i posiadają bardziej uniwersalny mechanizm działania.

Holistyczne podejście do leczenia ran

Warto podkreślićże elementy strategii TIMERS nie powinny być stosowane kolejnolecz równocześniez priorytetem na ten aspektktóry w danym momencie stanowi najważniezy problem w procesie gojenia. Takie zintegrowane podejście przyczynia się do skuteczniezego gojenia się ran i minimalizuje ryzyko zakażeń ogólnoustrojowych.

Podsumowanie

Strategia TIMERSrozwinięta przez Europekie Towarzystwo Leczenia Ranjest kompleksowym schematem leczenia ran trudno gojących sięktóry obejmuje sześć istotnych elementów: opracowanie tkanek (T)kontrolę infekcji i zapalenia (I)utrzymanie wilgotności (M)opracowanie brzegów rany (E)wspomaganie regeneracji (R) oraz uwzględnienie czynników socjalnych i indywidualnych pacjenta (S). TIMERS integruje tradycyjne metody z zaawansowanymi technikamitakimi jak terapie tlenem czy zastosowanie produktów tkankowychco umożliwia skutecznieze leczenie ran przewlekłych i zakażonych. Strategia ta kładzie nacisk na jednoczesne stosowanie wszystkich elementów w zależności od bieżących potrzeb ranyco przyspiesza proces gojenia i zmnieza ryzyko infekcji.

Artykuł powstał na podstawie dokumentu „Zasady postępowania miecowego i ogólnego w ranach/owrzodzeniach przewlekłych objętych procesem infekcji. Aktualizacja 2024” pod redakcją prof. dr hab. n. med. Marzenny Bartoszewicz.

Dostęp do całego dokumentu: https://evereth.home.pl/archiwum-pdf/books/Zalecenia_Rana_Zakazona_2024.pdf