Virusi vya korona

Dalili za kawaida ni pamoja na: Kikohozihomaugumu wa kupumua.

Dalili zingine zinaweza kujumuisha lakini hazizuiliwi na; uchovukukimbia puakupoteza ladha au harufumaumivu ya kichwakoomaumivu ya misuli au maumivuna kuhara.

Unaweza kupata habari zaidi kuhusu viriusi vya korona kutoka Shirika la Afya Ulimwenguni hapa.

Wakati virysi vya Korona inatoa hatari kwa watu wote pamoja na watotokuna watu wengine ambao wako katika hatari kubwa. Hii ni pamoja na watu:

• walio na magonjwa ya msingi kama vile ugonjwa wa kisukarishinikizo la damupumu
• Watu wote walio na miaka 50 na zaidi.

1. Vaa barakowa hadharaniukifunika mdomo na pua. Hii ni lazima nchini Kenya. Kuvaa barakowa kwenye kidevu chako au kufunika mdomo wako tu haizuii maambukizi. Watoto walio juu ya umri wa miaka mitano wanapaswa pia kuvaa barakowa.
2. Kudumisha umbali wa mwili wa angalau mita 1.5. Dumisha umbali mkubwa zaidi kati yako na wengine ukiwa ndani ya nyumba. Mbali zaidini bora zaidi.
3. Osha mikono yako mara kwa mara kwa maji na sabuni. Ikiwa hii haipatikani mara mojaunaweza kutumia dawa ya kusafisha(sanitizer). Walakinimikono inayoonekana yenye uchafu lazima ioshwe na sabuni na maji.
4. Funika mdomo na pua na kitambaa au kiwiko wakati wa kukohoa au kupiga chafya.
5. Epuka kugusa machopuana mdomo.

Ikiwa unapata dalili yoyote ya Virusi Vya Korona unapaswa kumjulisha mfanyakazi wa afya aliye karibu (pamoja na wafanyikazi wa afya wa jamii) na kujitenga nyumbani kwa muda wa siku 10. Walakiniikiwa una dalili kali kama ugumu wa kupumuaunapaswa kutafuta matibabu katika kituo cha afya kilicho karibu.

Tafadhali piga nambari za simu za Virusi Vya Korona kuuliza mwongozo:

• Kamati ya Uokoaji ya Kimataifa (IRC) – 0800720605 (bila malipo)
• Mawaziri wa Afya wa Kanisa la Africa Inland (AICHM) – 0800720845 (bila malipo)
• Shirika la Msalaba Mwekundu la Kenya (KRCS) – 0706173705
• Wizara ya Afya – 719 (bila malipo) au bonyeza *719#

Unaweza kupata orodha ya vituo vyote vya afya na maeneo yao na vile vile ni wakala gani anayesimamia hapa.

Je! Ni tofauti gani kati ya karantini na kutengwa?

Kujitenga huweka mtu ambaye anaweza kuwa ameambukizwa na virusi mbali na wengine.

Kutengwa humfanya mtu aliyeambukizwa na virusi mbali na wengine. Kutengwa na kujitenga kunaweza kufanywa nyumbani kulingana na ikiwa mgonjwa yuko sawa au la.Msaada hutolewa kwa wale walio katika karantini na kutengwa.

Nani anapaswa kuwa karantini?

• Watu wote wanaotafuta hifadhi wakifika kutoka nchi nyingine.
• Mkimbizi yeyote au anayetafuta hifadhi ambaye alisafiri hivi karibuni kutoka maeneo mengine ya Kenya kwenda Kakuma na Kalobeyei.
• Mtu yeyote ambaye amekuwa akiwasiliana kwa karibu na mtu ambaye amepimwa na ana virusi vya Korona.

Nani anapaswa kutengwa? Mtu yeyote ambaye amepimwa na virusi vya Korona.

Ni nini hufanyika wakati wa karantini katika Vituo vya Mapokezi? Watafuta hifadhi wapya waliowasili watatengwa katika vituo vya mapokezi. Mfanyakazi wa afya atachunguza watu wote kwa ishara za Virusi Vya Korona na maswala mengine yoyote ya kimatibabu. Watu walio na ishara za Virusi Vya Korona (kikohozihomaugumu wa kupumua) watatengwa na jaribio la Virusi vya Korona litafanywa. Watu wasio na dalili watapitia mtihani wa Virusi vya Korona ndani ya siku 3-5 tangu kuwasili kwenye kituo cha mapokezi. Ikiwa hasimtu huyo ataachiliwa kutoka kituo cha karantini.

Ni nini hufanyika katika karantini inayotokana na makazi na kutengwa kwa makao?Wakati mtu anajaribiwa kuwa na ugonjwa wa Virusi Vya Koronawataombwa kujitenga nyumbani ikiwa hawaonyeshi dalili au katika kituo cha afya ikiwa wana dalili kwa muda wa siku 10. Wafanyakazi wa huduma ya afya watafuata mawasiliano ya mtu huyo ili kuhakikisha kuwa pia hutenga kwa siku 10. Wakati wa kutengwa nyumbaniwafanyakazi wa afya ya jamii watatoa msaada pamoja na ushauri na ufuatiliaji wa dalili. Ikiwa mtu katika huduma ya nyumbani anapata dalili kali anapaswa kumjulisha mfanyakazi wa afya anayemutembelea ambaye atahakikisha kwamba wanaelekezwa kwa kutengwa katika kituo cha huduma ya afya. Baada ya siku 10 za kutengwa nyumbani watu hao wataachiliwa kutoka kwa ufuatiliaji. Walakiniwale ambao wanaonyesha dalili zaidi ya kipindi cha siku 10 wataombwa kuendelea kujitenga hadi siku tatu baada ya kukomesha dalili.

Ni nini hufanyika wakati wa kutengwa katika vituo vya afya?Watu wenye dalili na wale walio na hali ya kimsingi ya matibabu ambao wamepimwa na kupatikana kua na Virusi Vya Korona watatibiwa katika vituo vya kutengwa. Watakapokua kwa kituo cha kutengwatimu za matibabu zitafuatilia kwa karibu watu hawa na kuwapa matibabu kulingana na dalili zilizo oneshwa. Baada ya siku 10 za kutengwawatu ambao hawaonyeshi dalili watajaribiwa na kuruhusiwa kutoka kituo cha kutengwa. Wale ambao huonyesha dalili watahifadhiwa kwa kutengwa hadi siku tatu baada ya kukomesha dalili.

Huduma za kujitenga na kutengwa kwenye kituo• Ukifika katika kituo cha kujitenga / kutengwahabari yako ya kibinafsi itakusanywa: Jinaumriutaifahistoria ya safariwalioasiana kwa karibu na anwani.

• Utapokea vitu vya kibinafsi ambavyo utahitaji wakati wa kukaa kwako: kikombekijiko na sahanichandaruagodorokitanda cha kulala na blanketi. Pia utapewa mahali pa kulala.
• Wafanyakazi wa afya watafuatilia vitengo vyako pamoja na joto na utapewa matibabu kadri inavyofaa.
• Utapewa milo mitatu ya moto kwa siku.
• Wanawake wajawazito wataendelea kupata Huduma ya Kuzaa (ANC). Huduma za kinga pia zinapatikana kwa watoto wadogo.
• Mshauri wa kisaikolojia atahakikisha afya yako na kukusaidia kudhibiti mafadhaiko na wasiwasi yako.
• Baada ya kumaliza muda wa kujitenga au kutengwa na kuruhusiwa kutokawageni wote watafanya mchakato wa usajiliwatapewa kadi za mgawo na Bamba Chakulana kupewa makazi kabla ya kuhamia kwa jamii.
• Wanajamii wataruhusiwa kurudi kwa jamii baada ya kumaliza muda wa kutenga au kutengwa.

Kenya inatumia chanjo ya Astra Zeneca ambayo hutolewa kwa dozi mbili (kipimo cha pili wiki 8 baada ya kipimo cha kwanza). Chanjo hiyo ilitolewa nchini Kenya katika kaunti tisa tarehe 4 Machi 2021. Chanjo ya Virusi Vya Korona nchini Kenya itafanywa kwa awamu tatu kati ya 2021 na 2023. Awamu ya kwanza inawalenga wafanyakazi wa afyawafanyakazi wa usalamawalimuwafanyakazi katika taasisi za kujifunzamakasisi na watu binafsi wenye umri wa miaka 58 na zaidi. Awamu ya pili itwalenga watu wenye umri wa miaka 18 na zaidi na magonjwa ya msingi. Awamu ya tatu italenga watu wenye umri wa miaka 18 katika mikusanyiko.

Madhara yanayowezekana yanaweza kujumuisha maumivuuwekunduuvimbe mahali sindani ilidungwauchovumaumivu ya kichwamaumivu ya misulibaridihomakichefuchefu.Tafadhali kumbuka kuwa athari hizi ni za kawaida hata kwa chanjo zinazotumiwa dhidi ya magonjwa mengineseases.

Kusudi: Maswali haya yanayoulizwa mara kwa mara yanahusiana na awamu ya kwanza ya chanjo ya Virusi Vya Korona ambayo Serikali ya Kenya inafanya na inalenga wakimbizi wenye umri wa miaka 58 na zaidi huko Kakuma na Kalobeyei.Tafadhali kumbuka kuwa chanjo inaanza tukwa hivyo marekebisho yatahitajika. Maswali haya na habari zingine zitasasishwa na kushiriki nawe ipasavyo.

UJUMBE MUHIMU: Wakimbizi wote walio na umri wa miaka 58 na zaidi wanaweza kwenda Hospitali Kuu ya Ammausiat (Kakuma) kati ya Jumatatu- Ijumaa kutoka 08:30 asubuhi – 03:00 jioni kupata chanjo ya Virusi Vya Korona

1. Je! Chanjo za Virusi Vya Korona ziko salama?Ndio. Shirika la Afya Ulimwenguni (WHO) na washirika wake wamethibitisha kuwa chanjo za COVID-19 ni salama.

2. Je! Chanjo zinafaa dhidi ya aina mpya za Virusi Vya Korona?Inawezekana kwamba chanjo imepunguza ufanisi dhidi ya aina zingine mpyalakini utafiti unaonyesha kwamba hata kwa aina mpya chanjo inakinga dhidi ya athari kali. Wakati utafiti zaidi utaendeleakulingana na ushauri wa Shirika la Afya ulimwengunichanjo zinapaswa kuendelea kama ilivyopangwa.

3. Je! Chanjo ya Virusi Vya Korona ni ya lazima?Hapana. Kupokea chanjo ni hiari lakini tunahimiza wale walio na umri wa miaka 58 na zaidi kupata chanjo kwani wako katika hatari kubwa ya kuambukizwa na kupata magonjwa kali ambayo yanaweza kusababisha kifo.

4. Je! Ni faida gani za kupata chanjo?Chanjo ya Virusi Vya Korona inapunguza uwezekano wa kupata ugonjwa mkali ambao unaweza kusababisha kulazwa hospitalini au kifo.Chanjo haikuzuii kupata Virusi Vya Korona.

5. Je! Ni chanjo gani ya Virusi Vya Korona itakayopatikana?Wizara ya Afya imeidhinisha utumiaji wa chanjo ya AstraZeneca.

6. Ni nani anastahili chanjo ya Virusi Vya Korona?Katika kipindi hiki cha kwanza cha chanjo Wizara ya Afya imelenga wahudumu wa mbele wa afyawalimupolisina wale wenye umri wa miaka 58 na zaidi.Wengine wa idadi ya watu watachanjwa baadaye kulingana na mpango wa Wizara ya Afya.

7. Je! Ninaweza kuwaleta wanafamilia wengine kwa chanjo?Hapana. Hivi sasaWizara ya Afya imewapa kipaumbele watu zaidi ya miaka 58 kwa awamu hii ya chanjo. Wanafamilia wengine zaidi ya miaka 18 watachanjwa baadaye kulingana na mpango wa Wizara ya Afya.

8. Ninaweza kupata wapi chanjo yangu?Unaweza kupata chanjo ya Virusi Vya Kporona katika Hospitali Kuu ya Ammusait (Kliniki 7) iliyoko Kakuma 4. Zahanati hiyo itafunguliwa Jumatatu-Ijumaa kati ya saa 8:30 asubuhi – 3:00 jioni.

9. Je! Ni athari gani za kawaida baada ya kupata chanjo ya Virusi Vya Korona?Zaidi ya watu mia mbili (200) wamepewa chanjo Kakuma na hakuna mtu aliyeonyesha athari yoyote mbaya baada ya chanjo. Hawa ni pamoja na watu kutoka UNHCRRASmashirika mengine na wakimbizi wengine.Madhara machache ambayo watu wengine wanaweza kuwa nayo ni maumivuuwekunduna uvimbe kwenye mkono ambapo umepokea shindanona vile vile uchovumaumivu ya kichwamaumivu ya misulihoma na kichefuchefu katika mwili wote. Madhara haya yataondoka kwa siku chache (siku 1-2).

UKWELI: Kunyunyiza na kuingiza dawa ya kuua vimelea au dawa nyingine mwilini mwako HAITAKULINDA dhidi ya Virusi Vya Korona na inaweza kuwa hatari Kwa sababu yoyote ileusinyunyuzie au kuweka bleach/dawa ya klorini au dawa yoyote ya kuua vimelea mwilini mwako. Dutu hizi zinaweza kuwa na sumu ikiwa umenywa na kusababisha muwasho na uharibifu kwa ngozi yako na macho.Bleach na dawa ya kuua vimelea inapaswa kutumika kwa uangalifu kusafisha sitaha tu. Kumbuka kuweka klorini (bleach) na viuatilifu vingine mbali na watoto.

UKWELI: Kula vitunguu HAZUI KIWANGO CHA VIRUSI VYA KORONA Vitunguu ni chakula kizuri ambacho kinaweza kuwa na mali ya antimicrobial. Walakinihakuna ushahidi kutoka kwa mlipuko wa sasa kwamba kula vitunguu kumewalinda watu kutoka kwa Virusi Vya Korona mpya.

UKWELI: Kuwa na uwezo wa kushika pumzi yako kwa sekunde 10 au zaidi bila kukohoa au kuhisi usumbufu HAINA MAANA uko huru na Virusi Vya koronaDalili za kawaida za Virusi Vya Korona ni kikohozi kavuuchovu na homa. Watu wengine wanaweza kupata aina kali zaidi za ugonjwa huokama vile nimonia. Njia bora ya kudhibitisha ikiwa una virusi vinavyozalisha ugonjwa wa Virusi Vya Korona ni kwa mtihani wa maabara. Huwezi kuithibitisha na zoezi hili la kupumuaambalo linaweza kuwa hatari.

UKWELI: Matumizi ya muda mrefu ya vinyago vya kimatibabu* wakati vimevaliwa vizuriHAISABABISHI ulevi wa Korboni Oksidi 2 wala upungufu wa oksijeniMatumizi ya muda mrefu ya vinyago ya matibabu yanaweza kuwa na wasiwasi. Walakinihaiongozi ulevi wa Korboni Oksidi wala upungufu wa oksijeni. Wakati umevaa kinyago cha matibabuhakikisha kinatoshea vizuri na kwamba ni kaba kutosha kukuwezesha kupumua kawaida. Usitumie tena kinyago kinachoweza kutolewa na ubadilishe kila wakati mara tu inapopata unyevu.

UKWELI: Watu wa kila kizazi wanaweza kuambukizwa na virusi Vya Korona Watu wazee na vijana wanaweza kuambukizwa na virusi vya Korona. Watu wazeena watu walio na hali ya matibabu iliyopo hapo awali kama vile pumuugonjwa wa kisukarina ugonjwa wa moyo wanaonekana kuwa katika hatari zaidi ya kuwa wagonjwa sana na virusi.WHO wanashauri watu wa kila kizazi kuchukua hatua za kujikinga na virusikwa mfano kwa kufuata usafi wa mikono na usafi wa kupumua.

UKWELI: Kujiweka wazi kwa jua au joto zaidi ya 25 °C HAIKULINDI na Virusi Vya KoronaUnaweza kupata Virusi Vya Koronabila kujali hali ya hewa ni ya jua au ya joto. Nchi zilizo na hali ya hewa ya moto zimeripoti visa vya Virusi Vya Korona. Ili kujikingahakikisha unasafisha mikono yako mara kwa mara na vizuri na epuka kugusa machomdomona pua. Kwa maelezo zaidi wa hadithi za Virusi Vya Korona angalia Tovuti ya Shirika la umoja wa Afya.

Watu ambao wamepata ugonjwa wa Korona mara nyingi hupata unyanyapaa. Inaeleweka kuwa kuna machafukowasiwasina hofu kati ya umma. Korona ni ugonjwa ambao ni mpya na bado kuna mengi haijulikani. Wanadamu mara nyingi huogopa ambayo haijulikanihata hivyohofu hii inaweza kuchochea fikra potofu zinazodhuru.

Unyanyapaa unaweza:

• Endesha watu wafiche ugonjwa ili kuepusha ubaguzi.
• Kuzuia watu kutafuta huduma ya afya mara moja.
• Katisha tamaa wasichukue na tabia njema kiafya

Ni muhimu kukumbuka kuwa. Korona inaweza kuathiri mtu yeyote.

Kuwa mwema!

Kila mmoja wetu ana jukumu la kuzuia ubaguzi kwa njia ya fadhilikusema dhidi ya maoni potofukujifunza zaidi juu ya afya ya akili na kubadilishana uzoefu wa kibinafsi kutoa msaada unaohitajika. Sisi sote tunahitaji kuonyesha uelewa kwa wale walioathiriwakuelewa ugonjwa wenyewena kuchukua hatua madhubutina za vitendo ili watu waweze kusaidia kujiweka wenyewe na wapendwa wao salama.

Maneno ni muhimu!

Unapozungumza juu ya ugonjwa wa coronavirusmaneno fulani (i.e. kesi ya mtuhumiwakutengwa…) na lugha inaweza kuwa na maana mbaya kwa watu na kuchochea mitazamo ya unyanyapaa. Wanaweza kuendeleza dhana mbaya zilizopo au mawazokuimarisha vyama vya uwongo kati ya ugonjwa huo na sababu zinginekusababisha hofu iliyoeneaau kupunguza utu wa ambao wana ugonjwa huo. Hii inaweza kuwafanya watu kukaa mbali na kuchunguzwakupimwa na kutengwa.

Jeunazungumza juu ya “watu ambao wana Virusi Vya Korona” au “watu wanaotibiwa Virusi Vya Korona”. Usiseme “kesi za Virusi Vya Korona” au “waathirika wa Virusi Vya Korona”. Zungumza juu ya “watu ambao wanaweza kuwa na Virusi Vya Korona”. Usizungumze juu ya “watuhumiwa wa Virusi Vya Korona” au “kesi zinazoshukiwa”. Sema kwa usahihi juu ya hatari kutoka kwa Virusi Vya Koronakulingana na data ya kisayansi na ushauri mpya wa hivi karibuni wa afya.Usiunde hofu kwa kuiita “pigo” au “nyakati za mwisho” Eneza Ukweli sio Hofu! 

Unyanyapaa unaweza kuongezwa na kukosa ujuzi wa kutosha kuhusu jinsi Virusi Vya Korona inavyoambukizwa na kutibiwana jinsi ya kuzuia maambukizo. Hapa kuna hatua kadhaa za kusaidia kuzuia kuenea kwa habari potofu:

• Tumia ujumbe wa kuaminika kama vile Wizara ya Afya ya KenyaShirika la Umoja wa Afya na Mashirika ya Umoja wa Mataifa.
• Angalia ukweli kwenye wavuti rasmi au majukwaa ya media ya kijamii kabla ya kutendakuamini ushauri au kushiriki habari mkondoni.
• Usieneze habari potofuhata ikiwa inaonekana kuwa sahihi.Ikiwa una wasiwasihuzuni au unyanyapaa kwa sababu ya Virusi Vya Koronajaribu yafuatayo.
• Zungumza na watu unaowaamini: wasiliana na marafiki wako na familia na musaidiane.
• Zungumza na mfanyakazi wa afyamfanyakazi wa jamiiwajitolea wa jamiiau mtu mwingine anayeaminika katika jamii yako (kwa mfanokiongozi wa dini au mzee wa jamii).·
• Chora ustadi ambao ulitumia wakati wa nyuma ulipokua na wakati mgumu kudhibiti hisia zako wakati huu.

Unaweza pia kuandika kwa UNHCR na tembelea tovuti ya msaada kwa habari zaidi juu ya msaada wa afya ya akili.